Federacja Rosyjska w drodze do gospodarki światowej

10 listopada br. grupa robocza uzgodniła warunki członkostwa Rosji w Światowej Organizacji Handlu (WTO). Rosja ma szansę być jej 154. członkiem. Jest to równoznaczne z przyjęciem przez Federację Rosyjską reform w systemie handlu oraz dodatkowych zobowiązań, które muszą być wdrożone w życie, po ratyfikowaniu pakietu.

 

Ostateczny pakiet warunków przystąpienia Rosji do WTO zostanie uzgodniony podczas Konferencji Ministerialnej w dniach 15-17 grudnia 2011 r. Od tej daty Rosja ma sześć miesięcy na ratyfikowanie pakietu zobowiązań i przekazanie w ciągu 30 dni dokumentów do sekretariatu WTO. Ostatecznie stanie się pełnoprawnym członkiem WTO do połowy lipca 2012 r.

 

Droga Rosji do WTO

Droga Rosji do światowych organizacji handlowych rozpoczęła się jeszcze w czasach ZSRR, gdy otrzymała status obserwatora. Kolejne lata to próba pełnego uczestnictwa. Faktycznie po reorganizacji i powołaniu do życia WTO (1995 r.) rozpoczęły się właściwe negocjacje. Trwały one nieprzerwanie do 2009 r., gdzie Rosja zaproponowała wstąpienie do WTO wraz z Kazachstanem i Białorusią. Idea ta po trzech miesiącach została wycofana, a Rosja dalej kontynuowała negocjacje samodzielnie. Rozbieżności z partnerami handlowymi do połowy 2011 r. zostały pozytywnie rozwiązane. Pozostała tylko Gruzja.

 

Gruzini za

Brak oficjalnych kontaktów dyplomatycznych między Rosją a Gruzją utrudniał prowadzenie rozmów negocjacyjnych. Dopiero 27 października br. Gruzja, po konsultacjach z Parlamentem Europejskim i Szwajcarią, zgodziła się na kompromis z Rosją i monitoring granic z Osetią Południową oraz Abchazją. Chodzi zwłaszcza o kontrolę tzw. korytarzy handlowych. Dodatkowo rynek Rosji zostanie otwarty dla Gruzji i jej produktów, zwłaszcza win. Monitoring granic i korytarzy handlowych ma być prowadzony przez prywatną firmę, którą wskaże Szwajcaria.

Pakiet zobowiązań – kto ugra więcej?

Federacja Rosyjska zobowiązała się do stosowania wszystkich postanowień WTO. Wynegocjowała też kilka okresów przejściowych. Pakiet zobowiązań obejmuje swobodny dostęp do rynku Rosji, dla towarów i usług oraz nowe taryfy i kontyngenty. W sumie Rosja uznała 30 umów dwustronnych w sprawie dostępu do rynku usług i 57 w dostępie towarów. Maksymalna taryfa ceł zostanie zmniejszona z 10 proc. dla wszystkich produktów do 7,8 proc., w tym rolno-spożywczych z 13,2 proc. do 10,8 proc. W wyniku negocjacji Rosja zgodziła się na niższe taryfy na szeroki asortyment produktów, w tym na samochody z 15,5 proc. do 12 proc., wyroby elektroniczne z 8,4 proc. do 6,2 proc. oraz wyroby z drewna i papieru z 13,4 proc. do 8 proc. Wyraziła także zgodę na objęcie zerowymi stawkami taryf wyrobów z bawełny i produktów technologicznych (obecna stawka to 5,4 proc.). W sumie stawki celne na ponad jedną trzecią towarów zostaną obniżone z dniem przystąpienia Rosji do WTO. W pozostałych przypadkach Rosja wynegocjowała okresy przejściowe, przeważnie trzyletnie. Tylko na import drobiu Rosja uzyskała okres przejściowy – osiem lat oraz siedem lat w przypadku pojazdów samochodowych, śmigłowców i cywilnych samolotów. Rosja zgodziła się na zniesienie utrudnień w dostępie do rynku usług. I tak – w cztery lata po przystąpieniu Rosji do WTO – zostanie zniesione ograniczenie dla kapitału w telekomunikacji. W ciągu 10 lat Rosja zniesie ograniczenia dotyczące otwierania oddziałów zagranicznych towarzystw ubezpieczeniowych. Zadowolenie wśród bankowców może budzić wyrażenie zgody na zwiększenie udziału kapitału zagranicznego z 15 do 50 proc. w kapitale rosyjskich banków. Pakiet zobowiązań Rosji zawiera też wiele uproszczeń w zakresie logistyki w transporcie, w tym zwłaszcza dostępu do rynku dla tanich linii lotniczych. Rosja wyraziła zgodę na ograniczanie subsydiowania sektora rolnego, eksportu drewna i innych produktów na przestrzeni najbliższych lat. W 2012 r. subsydia zostaną przekazane na dotychczasowym poziomie (ok. 9 mld dol.), natomiast na przestrzeni lat 2013 – 2017 zmniejszane do 4,4 mld dol. w skali roku.

 

Olbrzymi rynek

Członkostwo Federacji Rosyjskiej w Światowej Organizacji Handlu jest z pewnością korzystne dla wielu jej członków. Przystąpienie Rosji do WTO usunie główne utrudnienia w wymianie handlowej z tym krajem. To Rosja przyjmuje na siebie szereg zasad i zobowiązań, które będą podstawą do otwartego, przejrzystego i niedyskryminującego globalnego systemu handlu. System ten przewiduje udzielenie gwarancji ważnych dla Rosji i członków WTO. Zakończenie negocjacji przybliży Rosję do gospodarki światowej i uczyni z tego kraju bardziej atrakcyjne miejsce do prowadzenia działalności. To nie tylko ekspansja na rosyjski rynek, ale i wyjście rosyjskiego kapitału na rynki międzynarodowe. Dla wielu krajów, w tym Polski, będzie istniała możliwość kontroli rynku rosyjskiego na płaszczyźnie polityki handlowej i eliminowanie protekcjonizmu. Rosja w WTO to bardzo korzystna sytuacja dla USA. Z punktu widzenia międzynarodowego, to bardzo ważna decyzja Rosji, którą obserwuje Kazachstan i Białoruś. Olbrzymi rynek rosyjski stwarza szanse dla wielu eksporterów. Rynek rosyjski to rynek wielkich możliwości, będący dla wielu rynkiem strategicznym. Utrzymanie na nim pozycji wymaga inwestycji, budowy centrów logistyczno-produkcyjnych. Wszystkie duże międzynarodowe koncerny spożywcze mają tu swoje inwestycje.

 

Rosjanie szybko się uczą

Nacisk na innowacyjność w rolnictwie i przemyśle spożywczym wymusza na Rosji współpracę z firmami oraz instytucjami zagranicznymi. Rosjanie zdają sobie sprawę, że bez szerszej współpracy z partnerami zagranicznymi nie będą w stanie rozwijać ani przemysłu spożywczego, ani rynku usług – w tym z sektora bankowo-finansowego. Rynek ten nie rozpieszcza przedsiębiorców chcących na nim inwestować. Rosja to rynek dość zamknięty na wpływy z zewnątrz, w tym zwłaszcza biznesowe. Ograniczenia wynikają z rosyjskich przepisów, restrykcyjnych norm dotyczących przechowywania żywności, certyfikatów i importu obłożonego wysokimi cłami. Bariery dla potencjalnych eksporterów na ten rynek wynikają z nieznajomości przepisów, długotrwałych biurokratycznych procedur, związanych z otrzymaniem stosownych zezwoleń i uzgodnień formalności. Rosjanie szybko się uczą. Teraz Unia Celna, bliskie członkostwo w WTO pozwala w perspektywie ocenić, że przyszła liberalizacja handlu artykułami rolno-spożywczymi umożliwi im dostawy na rynki zagraniczne dużo tańszych produktów. Liberalizacja pociągnie za sobą zniesienie wielu ograniczeń, np. cenowych, wyrównywanie stawek, zniesienie subsydiów. Obecne inwestycje Rosjan, nowoczesne i zaawansowane technologicznie, wskazują na przygotowana do konkurowania na zachodnich rynkach. Bariery na razie mogą wynikać tylko z tytułu małej podaży rodzimego surowca, rosnącego zapotrzebowania w kraju i dużej konkurencyjności na rynkach zachodnich. Rosja wstępując do WTO nie tylko otwiera rodzimy rynek, ale liczy także na dostęp do rynków wielu krajów, w tym unijnych.

 

Autor jest dziekanem Wydziału Nauk Techniczno-Ekonomicznych w Wyższej Szkole Techniczno-Ekonomicznej w Warszawie

Henryk Borko

Henryk Borko

Rektor Gliwickiej Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości