Jak opodatkować usługi organizacji konferencji świadczone w hotelu?

Podstawowe znaczenie dla właściwego opodatkowania podatkiem VAT usług konferencji świadczonych w hotelach, na które składają się w szczególności usługi hotelowe, gastronomiczne oraz wynajem sal ma ustalenie czy chodzi o jedną usługę, mającą charakter kompleksowy, czy o różne usługi świadczone niezależnie od siebie.

W pierwszym przypadku kompleksowa usługa będzie opodatkowana w całości podstawową stawką 23 proc. VAT. W drugim przypadku zaś każda usługa będzie opodatkowana oddzielnie. Usługi hotelowe jako usługi związane z zakwaterowaniem opodatkowane będą stawką 8 proc. VAT. Podobnie usługi gastronomiczne (nie obejmuje to jednak sprzedaży m.in. napojów alkoholowych, kawy, napojów gazowanych oraz wód mineralnych). Wynajem sal natomiast opodatkowany będzie podstawową stawką 23 proc. Udział w konferencji może też obejmować usługi kulturalne i rozrywkowe – w zakresie wstępu na widowiska artystyczne opodatkowane stawką 8 proc. VAT.

Jak podkreślił TSUE w wyroku z dnia 17.01.2013 r., C 224/11: „Jedna transakcja występuje w wypadku, gdy dwa lub więcej elementów albo dwie lub więcej czynności, dokonane przez podatnika, są ze sobą tak ściśle związane, że tworzą obiektywnie tylko jedno niepodzielne świadczenie gospodarcze, którego rozdzielenie miałoby charakter sztuczny(…). Jest tak również w sytuacji, gdy można stwierdzić, że co najmniej jeden element stanowi świadczenie główne, natomiast inny element lub elementy stanowią jedno lub więcej świadczeń pomocniczych dzielących los podatkowy świadczenia głównego (…)”. Z drugiej jednak strony „…zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasada neutralności podatkowej sprzeciwia się w szczególności temu, aby towary lub usługi podobne, które są zatem konkurencyjne wobec siebie, były traktowane odmiennie z punktu widzenia podatku VAT(…)”, co przemawiałoby za opodatkowaniem wszystkich elementów składowych w taki sam sposób jak w sytuacji, gdyby były nabywane oddzielnie.

Należy przy tym pamiętać, że zasadą jest kwalifikowanie każdej transakcji jako niezależnej od siebie, chyba że okoliczności przemawiają, że chodzi o jedną usługę, której składniki nie wystąpiłyby samodzielnie. Powodem tego stanu rzeczy jest fakt, że celem ekonomicznym nabywcy jest pozyskanie usługi kompleksowej, ewentualnie jasno określonej usługi głównej, z którą związane są usługi, mające w stosunku do niej jedynie charakter pomocniczy.

Obecnie przeważa stanowisko, że organizacja konferencji to usługa kompleksowa, do której w całości będzie miała zastosowanie podstawowa stawka 23 proc. VAT. Nie zawsze jednak stanowisko takie będzie słuszne. Należy mieć na uwadze co w konkretnym przypadku stanowi cel ekonomiczny nabywcy i jakie świadczenia mają dla niego charakter podstawowy. Nie zawsze będzie to udział w konferencji. W innej sytuacji warto zadbać o to, by w umowie opisać dokładnie jakie usługi, o jakim charakterze będą świadczone na rzecz nabywcy. Udział w konferencji i jej organizacja mogą również stanowić dodatkową usługę i nie wszystkie osoby korzystające z pozostałych świadczeń będą uczestnikami jedynie konferencji. Celem ekonomicznym nabywcy w takim przypadku, który powinien wynikać z umowy, może być nabycie poszczególnych świadczeń. Także dla uznania organizacji konferencji za jedną usługę podstawowe znaczenie ma treść zawartej między stronami umowy. Warto zadbać o zawarcie jej na piśmie. W sytuacji, gdy przy okazji organizacji konferencji uczestnicy mają możliwość dodatkowego zakupu posiłków, napojów lub wynajmu pokoi hotelowych, nawet gdy koszty tego pokrywa nabywca, zakupujący usługę konferencji w hotelu, należy uznać, że nie będzie to element tej samej usługi. W takim przypadku zdarzenia te muszą być traktowane oddzielnie. Dla uznania wszystkich usług składających się na organizację konferencji za element jednej usługi, istotne jest również, by ich ostateczne nabycie następowało od tego samego sprzedawcy, nawet gdyby część tych usług została przez niego wcześniej zakupiona od innych podmiotów.

Nabywca będzie miał przy tym prawo do odliczania podatku naliczonego tylko w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, a zatem w większości przypadków powinno mu zależeć na uznaniu organizacji konferencji za jedną usługę opodatkowaną wspólną stawką VAT. Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się bowiem do nabywanych przez podatnika usług noclegowych i gastronomicznych.

Autor jest adwokatem Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Kordian Kuczma

Kordian Kuczma

doktor nauk politycznych PAN