Zachować kontrolę czy pozyskać kapitał?

W trakcie rozwoju każdej nowej firmy przychodzi czas, gdy przedsiębiorca nie może dalej finansować rozwoju zyskiem, środkami własnymi lub kredytem bankowym. Aby rosnąć nadal, musi podjąć decyzję – czy zachować kontrolę i spowolnić wzrost, czy zdobyć kapitał na zewnątrz za cenę częściowej utraty kontroli.

Trzy drogi

Decydując o pozyskaniu nowego finansowania w formie kapitału, przedsiębiorca ma do wyboru trzy opcje: inwestora strategicznego, inwestora finansowego lub rynek kapitałowy. Każda z nich oznacza różne konsekwencje, a decyzja o wyborze najwłaściwszej opcji zależy od wielu czynników, m.in. pragnienia przedsiębiorcy sprawowania kontroli oraz długofalowych planów wobec biznesu.

Inwestor strategiczny

Strategiczny inwestor angażuje się w dojrzały biznes o ustalonej reputacji i kieruje się chęcią wejścia na nowy rynek, zdobycia w nim udziału i efektu synergii lub pozyskania nowych technologii. Domaga się kontroli nad firmą, jednocześnie zatrzymując kluczowy personel. Jakkolwiek przedsiębiorca może początkowo zachować udział w kapitale, w dłuższej perspektywie inwestor strategiczny zapragnie udziału większościowego lub całkowitego. Ponieważ inwestor strategiczny inwestuje w dłuższym horyzoncie i zna swoją branżę, inwestycja oznacza dla niego mniejszą niepewność, a niższe ryzyko zwykle przekłada się na wyższą wycenę przedsiębiorstwa, niż w przypadku obecności inwestora finansowego.

Inwestor finansowy

Finansowy inwestor preferuje sytuacje, w których istnieje szansa na istotne zwiększenie wartości firmy w 3-5 letnim okresie w drodze szybkiego wzrostu, zdobycia udziału w rynku, uwolnienia środków z aktywów lub zastosowania innych strategii wzrostu wartości. Jest bardziej prawdopodobne, że inwestor finansowy podejmie ryzyko inwestowania na wczesnym etapie rozwoju firmy, na którym mogą pojawić się straty. Ponieważ inwestor finansowy nie jest zwykle ekspertem w branży, jakość kadry zarządzającej jest przedmiotem najwyższej wagi. Kontrolując realizację założonego biznes planu będzie kłaść nacisk na przestrzeganie procedur kontroli finansowej, ale zarządzanie biznesem pozostawi przedsiębiorcy. Wychodząc z inwestycji, inwestor finansowy sprzedaje swoje udziały strategicznemu, w drodze oferty publicznej lub wykupu menadżerskiego.

Oferta publiczna

Decydując się na ofertę publiczną i chcąc zmaksymalizować jej wartość, należy zgrać w czasie emisję akcji z hossą na rynkach kapitałowych oraz fazą szybkiego rozwoju firmy. W takich warunkach emisja dostarczy właścicielom firmy największą wartość spośród każdego z omawianych trzech wariantów. Jednak gdy hossa na rynkach kapitałowych wyhamuje, wprowadzenie akcji młodego przedsiębiorstwa do publicznego obrotu może okazać się niemożliwe. Rynek publiczny wymaga spełnienia wysokich standardów przejrzystości, sprawozdawczości finansowej i przepływu informacji, a udziałowcy są nieubłagani w karaniu ceną akcji za niespodziewanie negatywne informacje. Mimo to, publiczne notowanie spółki pozwala przedsiębiorcy na zachowanie kontroli, dysponując udziałami od 10 proc. do 20 proc. własności.

Autor jest dyrektorem zespołu restrukturyzacji w firmie doradczej KPMG