Inwestować wspólnie

Samodzielne inwestowanie na giełdzie to nadzwyczaj pracochłonna działalność a jednocześnie obarczona dużym ryzykiem. Do takiej konkluzji dochodzi wiele osób powierzając zarządzanie swoimi pieniędzmi funduszom inwestycyjnym.

Zespoły specjalistów zarządzających funduszami inwestycyjnymi, posiadające dostęp do najnowszych, niejednokrotnie unikalnych informacji, dysponujące narzędziami pozwalającymi określić trendy rynkowe są w stanie efektywniej i bezpieczniej zarządzać aktywami finansowymi niż działający w pojedynkę inwestor. Mając w zarządzaniu duże środki mogą lepiej prowadzić proces dywersyfikacji portfela, ponosząc jednocześnie niższe jednostkowe koszty transakcyjne, bowiem mają szansę wynegocjować z korzystne warunki zawierania transakcji. Ewentualna strata na papierach wartościowych jednej lub nawet kilku spółek niewiele odbije się na wartości dobrze zdywersyfikowanego funduszu, w przeciwieństwie do portfela pojedynczego inwestora, posiadającego akcje kilku spółek.

Podstawą prawną dla tworzenia funduszy omówionych w niniejszym opracowaniu jest ustawa o funduszach inwestycyjnych a nadzór nad ich działalnością sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego. Funduszami zarządzają Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych a ich aktywa są zdeponowane w niezależnym banku.

Na koniec września 2015 roku na polskim rynku funkcjonowało 750 funduszy inwestycyjnych zarządzających aktywami o wartości 232 mld zł, o 10 proc. wyższymi niż rok wcześniej. Fundusze te stosują różne strategie, lokując pieniądze uczestników w różnorodne aktywa na wielu rynkach: akcji, obligacji, towarów, nieruchomości, wierzytelności czy akcji spółek nienotowanych na giełdzie oraz udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Istnieją też fundusze lokujące aktywa na rynku złota, lecz nie w sam kruszec tylko w akcje przedsiębiorstw produkujących złoto i srebro a także w instrumenty pochodne oparte na tych kruszcach. Wyniki takich funduszy zależą w dużej mierze od notowań złota i srebra.

Każdy rodzaj funduszu charakteryzuje się określonym poziomem ryzyka inwestycyjnego oraz potencjalną stopą zwrotu. W zasadzie fundusze nie gwarantują osiągnięcia celu inwestycyjnego, co oznacza, że można ponieść stratę lub nie osiągnąć zadowalającej stopy zwrotu. Do najbardziej ryzykownych, a jednocześnie zyskownych, należą fundusze lokujące aktywa w akcje spółek giełdowych. Natomiast najbezpieczniej jest inwestować w fundusze obligacji oraz w fundusze rynku pieniężnego. Jednak przynoszą one najniższe stopy zwrotu. Największą grupę stanowią fundusze mieszane, lokujące aktywa w akcjach i obligacjach. Są one w mniejszym stopniu niż fundusze akcyjne narażone na ryzyko poniesienia dużej straty w przypadku spadku cen akcji. Osiągane przez nie stopy zwrotu znajdują się na poziomie pomiędzy wynikami funduszy akcji oraz obligacji i zależą od udziału tych papierów w portfelu. Istnieje też grupa funduszy gwarantujących w najgorszym przypadku zwrot zainwestowanego kapitału. Jednak ich potencjał zarabiania nie jest duży.

Fundusze inwestycyjne pod względem kryterium prawnego dzielą się na otwarte, specjalistyczne oraz zamknięte. Fundusze Inwestycyjne Otwarte (FIO) sprzedają i odkupują jednostki uczestnictwa codziennie, na każde żądanie, po aktualnej wycenie. Są one zobowiązane do utrzymywania pewnej ilości niezainwestowanej gotówki aby dokonywać na bieżąco wypłat z tytułu umorzenia jednostek uczestnictwa.

Specjalistyczne Fundusze Inwestycyjne Otwarte (SFIO) jako subfundusze wchodzą w skład funduszy parasolowych. Inwestujący w takie fundusze mogą przenosić aktywa pomiędzy subfunduszami bez konieczności każdorazowego płacenia podatku od dochodów z kapitałów pieniężnych.

Fundusze Inwestycyjne Zamknięte (FIZ) emitują certyfikaty inwestycyjne będące papierami wartościowymi, które mogą być także notowane na giełdzie. Emisje i wykupy certyfikatów są przeprowadzane w określonych terminach. Wycena aktywów i certyfikatów większości funduszy zamkniętych jest przeprowadzana co miesiąc. Niektóre z nich, np. inwestujące w nieruchomości lub aktywa niepubliczne są wyceniane co trzy miesiące. Zarządzający funduszami zamkniętymi mają dużą swobodę inwestowania, gdyż mogą efektywniej wykorzystać środki pieniężne, ze względu na rzadziej przeprowadzane wykupy, które wiążą się ze sprzedażą odpowiedniej ilości aktywów funduszu. Nie muszą więc utrzymywać rezerwy finansowej dla realizacji wypłat z tytułu umorzenia certyfikatów, jak ma to miejsce w przypadku funduszy otwartych. Dzięki temu mają one potencjał osiągania wyższych stóp zwrotu niż fundusze otwarte, co nie wszystkim się udaje. Jednak inwestorzy muszą brać pod uwagę, że nie będą mogli spieniężyć certyfikatów w dowolnym czasie. W niektórych funduszach aktywów niepublicznych lub nieruchomości częściowy wykup certyfikatów może nastąpić dopiero po kilku latach, czyli po spieniężeniu którejś z inwestycji. Fundusze inwestycyjne zamknięte mogą być tworzone na czas określony lub nieokreślony.

Inwestowanie w fundusze inwestycyjne może więc stanowić dobrą alternatywę wobec samodzielnego lokowania pieniędzy. Polski rynek kapitałowy jest już dobrze rozwinięty, więc każdy może wybrać odpowiedni fundusz dostosowany do osobistych preferencji, a przede wszystkim zdolności akceptacji ryzyka inwestycyjnego, czyli apetytu na ryzyko.

Autor jest ekspertem Mennicy Wrocławskiej

————

 
Avatar

Jan Mazurek

ekspert Mennicy Wrocławskiej