Uregulowana wyprzedaż złota

We wrześniu tego roku weszła w życie czwarta z kolei międzynarodowa umowa regulująca zasady wyprzedaży złota. Tym razem nie ustalono limitów.

Wprowadzenie regulacji w zakresie wyprzedaży złota wynikło z istotnego wpływu oficjalnego sektora bankowego na rynek tego kruszcu.Podaż popsuła rynek

Duża podaż miała negatywny wpływ na ceny surowca oraz powodowała zawirowania na rynku walutowym. Stąd wobec konieczności zwiększenia stabilności na rynkach finansowych i planowanego wprowadzenia waluty euro powstała w Unii Europejskiej idea uregulowania zasad wyprzedaży rezerw złota znajdujących się w skarbcach banków centralnych. Pod koniec ubiegłego wieku w bankach centralnych i instytucjach finansowych znajdowało się około 34 tys. ton złota.

Deklaracja limitów

Pierwszą umowę ustalającą zasady i limity wyprzedaży złota przez banki centralne (Central Bank Gold Agreement, „CBGA1”) zawarto w Waszyngtonie w 1999 r. podczas konferencji Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Wtedy 11 banków centralnych krajów Unii Europejskiej planujących wprowadzenie wspólnej waluty, a także Bank Anglii, Szwajcarii i Szwecji, postanowiło ograniczyć ilość sprzedawanego złota do poziomu 2 000 ton w okresie pięciu lat, tj. 400 ton rocznie. Nieoficjalnie zobowiązanie do ograniczenia wyprzedaży złota zadeklarował wówczas bank centralny Stanów Zjednoczonych (Fed), jak również bank centralny Japonii, Australii, Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Rozliczeń Międzynarodowych.

Kryzys wzmocnił złoto

Tym, co skłoniło wówczas instytucje do podpisania umowy, była silna przecena złota pod koniec lat 90., spowodowana wyprzedażą znacznej części rezerw przez Bank Anglii. Zamiar upłynnienia złota ogłosiły też Szwajcaria, Austria i Holandia. W pięcioletnim okresie obowiązywania umowy limit wyprzedaży złota został w pełni wyczerpany.
W 2004 r. zawarto drugą z kolei umowę CBGA2, która obowiązywała do września 2009 r. Ustalono wówczas limit wyprzedaży złota do 2 500 ton. W 2008 r. światem wstrząsnął kryzys finansowy, co spowodowało ucieczkę od dolara do złota, które do września 2011 r. szybko drożało Banki centralne zaprzestały wyprzedaży złotych rezerw, a niektóre postanowiły je powiększyć. W efekcie limit CBGA nie został wykorzystany – sprzedano 1 884 tony złota.

NBP nie chce regulacji?

W trzeciej umowie CBGA3, do której przystąpiły banki centralne krajów strefy euro, Szwecji, Szwajcarii oraz Europejski Bank Centralny, ustalono limit wyprzedaży złota w wysokości 2 000 ton. Umowa obowiązywała do września 2014 r. W okresie jej obowiązywania banki centralne sprzedały 207 ton złota, co stanowi 10,4 proc. ustalonego limitu.

Od 27 września 2014 r. obowiązuje czwarta umowa – CBGA4. Podpisały ją banki centralne następujących krajów: Austrii, Belgii, Cypru, Estonii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Luksemburga, Łotwy, Malty, Niemiec, Portugalii, Słowacji, Słowenii, Szwajcarii, Szwecji, Włoch, a także Europejski Bank Centralny. Narodowy Bank Polski, tak samo jak w poprzednich latach, nie przystąpił do umowy.

CBGA ma 35 procent

W umowie tej nie ustalono limitu wyprzedaży złota, a jej sygnatariusze zobowiązali się koordynować zawierane transakcje w taki sposób, aby uniknąć zawirowań cenowych. Uczestnicy umowy oświadczyli, że nie zamierzają sprzedawać dużych ilości złota i uważają je za istotny składnik rezerw walutowych. Wynika z tego, że podaż złota ze strony oficjalnego sektora bankowego będzie w najbliższych latach niska.
Obecnie banki centralne i międzynarodowe instytucje finansowe posiadają 32 tys. ton złota. Stanowi to blisko 20 proc. całego złota znajdującego się w posiadaniu ludzkości. Z tego ponad 35 proc. znajduje się w posiadaniu sygnatariuszy CBGA.

W poprzednich latach wyprzedaż złota prowadził Międzynarodowy Fundusz Walutowy. W okresie od 2009 do 2010 r. sprzedał 403,3 ton złota. Środki uzyskane ze sprzedaży zostały przeznaczone na pomoc dla krajów biednych.

Autor jest ekspertem Mennicy Wrocławskiej

Avatar

Jan Mazurek

ekspert Mennicy Wrocławskiej