ZABYTKOWY TURCZYNEK SZUKA NOWEGO WŁAŚCICIELA

Turczynek to dwie zabytkowe, historyczne wille Toeplitzów w Milanówku. Posiadłość leży na dziesięciohektarowej działce, porośniętej starodrzewem parkowym. Jest bardzo ciekawym i wartościowym przykładem architektury z początku XX wieku, wpisanym do rejestru zabytków.

Turczynek znajduje się w miejscu, gdzie zbiegają się granice trzech miast: Brwinowa, Podkowy Leśnej i Milanówka, w bezpośrednim sąsiedztwie Muzeum Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku. Można tu dojechać od strony ulicy Królewskiej, która jest częścią drogi wojewódzkiej nr 719 z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego i dalej do Żyrardowa i Skierniewic. Najbliższy przystanek kolejki WKD Polesie mieści się w odległości 15 minut pieszo. Posiadłość oddalona jest od centrum Milanówka o cztery kilometry.

„Nieruchomość Turczynek jest własnością Milanówka od 2008” – mówi Burmistrz Jerzy Wysocki. „Niestety, koszt remontu i adaptacji budynków przerasta nasze możliwości. Chętnie widzielibyśmy w nim centrum sportowo-rekreacyjne lub wypoczynkowe, hotel bądź klinikę SPA” – dodaje.

Wille Toeplitzów z 1905 roku

Kolonia „Turczynek” wydzielona została z dóbr Grudów i zakupiona przez Bonawenturę Toeplitza za kwotę 301 tys. zł i 85 tys. dolarów dla jego córek. Na dziesięciohektarowym terenie wybudowane zostały w 1905 r. dwie wille o zbliżonym do siebie wyglądzie z przeznaczeniem dla Wilhelma Wellischa i jego żony Franciszki z Toeplitzów oraz dla Jerzego Mayera i jego żony, drugiej z córek Bonawentury. Projektantem budynków był znany łódzki architekt Dawid Lande. Wille były naówczas bardzo nowoczesnymi budynkami – posiadały centralne ogrzewanie, elektryczność i kanalizację. Projekty willi opublikował na swoich łamach w 1905 r. „Przegląd Techniczny”.

Budynki z ciekawą historią

W czasie I wojny światowej znalazł tutaj schronienie Stanisław Wyczółkowski, zaprzyjaźniony z Leopoldem Wellischem, kolekcjonerem sztuki, synem Wilhelma. W drugiej willi mieszkał Jerzy Meyer i jego żona, a razem z nimi ich córka Matylda z mężem Ludwikiem Wertensteinem, fizykiem, uczniem Marii Skłodowskiej-Curie. Turczynek był w posiadaniu rodziny do 1941 r., kiedy posiadłość zajęli Niemcy, a po nich, w 1945 Rosjanie, którzy dokończyli dewastacji. Budynki przeszły w ręce skarbu państwa po II wojnie światowej. Mieścił się tutaj ośrodek szkoleniowy Związku Młodzieży Polskiej, a w latach 60. szpital.

Informacje o obiektach

Wille o powierzchni 1078,44 m2 i 1424,89 m2 są trzykondygnacyjne, z wysoką piwnicą, wyposażone w instalacje wodno-kanalizacyjne, gazowe i energię elektryczną. Budynki zostały pokryte blachodachówką, co uchroniło je przed dalszym niszczeniem. Wymagają generalnego remontu. Dwie bliźniaczo podobne wille, zwrócone do siebie fasadami, różnią się jedynie nieznacznie wielkością, rozplanowaniem bryły i detalami. Prezentują styl niemieckich budynków kurortowych, łącząc historyzm z motywami neogotyckimi i neorenesansowymi, o mocno rozczłonkowanych bryłach w stylu określanym jako „malowniczy eklektyzm”. Fasady dekorowane są drewnianymi werandami oraz szachulcową i szwajcarską dekoracją. Wewnątrz posiadają obszerny wysoki hall z drewnianymi schodami łączącymi się na piętrze z korytarzami prowadzącymi do pomieszczeń. Wille oddalone są od siebie o ok. 50 metrów. Są monitorowane. Budynkom mieszkalnym towarzyszyły zabudowania folwarczne, które zachowały się do dziś na działce sąsiedniej.

Podwarszawskie letnisko

Milanówek – Miasto Ogród, to 15-tysięczna miejscowość położona w odległości 30 km na zachód od Warszawy, w powiecie grodziskim. Miasto ma bogatą historię podwarszawskiego letniska, duże walory przyrodnicze, korzystny mikroklimat. Znajdują się tutaj idealne warunki do wypoczynku, pracy twórczej i naukowej. W czasie II wojny światowej przeniosło się tutaj dowództwo Polskiego Państwa Podziemnego, dzięki czemu miasto uzyskało przydomek „małego Londynu”. Mieszkało tu i mieszka wielu przedstawicieli polskiego życia intelektualnego, artystycznego i naukowego, a jego najsłynniejszym obywatelem był Jan Szczepkowski, wybitny polski rzeźbiarz, twórca m.in. elewacji gmachu Sejmu w Warszawie.

Autorka jest kierownikiem Referatu Komunikacji Społecznej Urzędu Miasta Milanówek

Kordian Kuczma

Kordian Kuczma

doktor nauk politycznych PAN